SANOAT KORXONALARIDA CHIQINDISIZ ISHLAB CHIQARISH TIZIMINI SHAKLLANTIRISHNING NAZARIY ASOSLARI
Keywords:
BMTning Atrof-muhit dasturi (UNEP) va Xalqaro resurslar paneli (International Resource Panel) tomonidan tayyorlangan Global Resources Outlook 2024-hisobotiga ko‘ra, jahonda tabiiy resurslarni qazib olish hajmi so‘nggi besh o‘n yillikda taxminan uch barobarga oshgan.Abstract
Jahon iqtisodiyotida ishlab chiqarish hajmining ortishi, tabiiy resurslarga bo‘lgan talabning kuchayishi va ishlab chiqarish jarayonlarida hosil bo‘layotgan chiqindilarning ko‘payishi an’anaviy chiziqli iqtisodiy modeldan sirkulyar iqtisodiyot modeliga o‘tishni taqozo etmoqda. Chiziqli iqtisodiyotda resurslarni qazib olish, qayta ishlash, mahsulot ishlab chiqarish va iste’moldan keyin chiqindiga chiqarish ustuvor bo‘lsa, sirkulyar iqtisodiyotda materiallar va mahsulotlar qiymatini imkon qadar uzoq saqlash, birlamchi resurslarga ehtiyojni kamaytirish hamda ishlab chiqarish qoldiqlarini iqtisodiy tsiklga qayta kiritishga alohida e’tibor qaratiladi. Shu nuqtayi nazardan, sanoat korxonalarida chiqindisiz ishlab chiqarish tizimini shakllantirish nafaqat ekologik muammolarni hal qilish, balki resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish, ishlab chiqarish xarajatlarini maqbullashtirish va korxonalarning uzoq muddatli raqobatbardoshligini ta’minlashning muhim omili hisoblanadi.
References
1.UNEP / International Resource Panel. Global Resources Outlook 2024: Bend the Trend. Jahonda tabiiy resurslarni qazib olishning o‘sishi va 2060-yilgacha bo‘lgan prognozlar
2.World Bank. What a Waste 3.0: Global Snapshot of Solid Waste Management toward Circularity until 2050. 2026.
https://www.worldbank.org/en/publication/what-a-waste
3.European Commission. (2023). The European Green Deal and Circular Economy Action Plan. Brussels: European Commission.
4.Li, A. (2026, July 3). China unveils recycling push to bolster resource security and shore up green transition. South China Morning Post. https://www.scmp.com/economy/china-economy/article/3359357/
5.Jiji Press. Japan Aims to Expand “Circular Economy” Market to 80 T. Yen. https://sp.m.jiji.com/english/show/21604
6.World Economic Forum. (2023). Zero waste guide. https://www.weforum.org/stories/circular-economy/zero-waste-guide-reuse-items/
7.Sustainable Jungle. Zero waste movement. https://www.sustainablejungle.com/zero-waste-movement/
8.IGI Global. Zero Waste (ZWIA, 2004 ta’rifi va Zaman va boshq., 2015 asosida). https://www.igi-global.com/chapter/zero-waste/234624/
9.European Parliament and Council. (2008). Directive 2008/98/EC on waste. Official Journal of the European Union, L 312.
10.Trend News Agency. (2019, April 18). Uzbekistan to bring processing of solid household waste up to 60 percent by 2028. https://www.trend.az/business/economy/3048583.html