XORIJIY MANBA VA TARIXSHUNOSLIKDA SHAYBONIY UBAYDULLAXON FAOLIYATINING YORITILISHI

Authors

  • Boboxonov Lochinbek Yunusali o‘g‘li Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti 2-bosqich magistranti Author

Keywords:

Ubaydullaxon, Buxoro xonligi, Xuroson yurishlari, Safaviylar, Usmonlilar imperiyasi, Hasan bek Rumlu, Iskandar bek Munshi, Martin B. Dickson, Yuri Bregel, G‘ijduvon jangi.

Abstract

 Ushbu ilmiy maqola XVI asrda Movarounnahr va Buxoro xonligini boshqargan yirik davlat arbobi, mohir sarkarda va ilm-fan homiysi Shayboniy Ubaydullaxon (1487–1540) faoliyatining xorijiy birlamchi manbalar hamda zamonaviy xorijiy tarixshunoslikda yoritilishiga bag‘ishlangan. Maqolada XVI–XVII asrlarga oid fors-safaviy (Hasanbek Rumlu, Iskandarbek Munshi, Xondamir) va usmonli (Feridun Beg) manbalari, shuningdek, G‘arb va Sharq olamining yetakchi tadqiqotchilari (M.B. Dickson, Yu. Bregel, V.V. Bartold, M. Haider, N. Kılıç, S.S. Ükten, T. Necefli va b.) asarlari qiyosiy-tahliliy o‘rganilgan. Ubaydullaxonning Xuroson uchun olib borgan harbiy yurishlari, G‘ijduvon va Ko‘li Malik janglaridagi harbiy-taktik salohiyati, diniy-mazhabiy omil hamda Realpolitik nisbati, shuningdek, Hirot madaniyatini Buxoroga ko‘chirishdagi xizmatlari xorijiy manbalar va adabiyotlar asosida ochib berilgan.

References

1.Ahmad Feridun Beg. Monsha'at al-salatin. 2nd Edition. – Istanbul: Matbaa-i Amire, 1858.

2.Akhmedov B. A. Istoriya Balkha (XVI – pervaya polovina XVIII v.). – Tashkent: Fan, 1982.

3.Bartold V. V. Sochineniya. Tom II (1). – Moskva: Izdatel'stvo vostochnoy literatury, 1963.

4.Bregel Yuri. BUKHARA iv. The Khanate of Bukhara and Khorasan // Encyclopaedia Iranica, Vol. IV, Fasc. 5. – New York: Columbia University, 2000. – pp. 521–524.

5.Dickson Martin B. Shah Tahmasb and the Uzbeks: The Duel for Khurasan with 'Ubayd Khan: 930-946/1524-1540 / PhD dissertation. – Princeton: Princeton University Press, 1958. – 472 p.

6.Erkayeva M. A. Ubaydullaxon I davrida Buxoro xonligi // PEDAGOGS International Research Journal, Vol. 5, Issue 4, 2024. – pp. 465–496.

7.Eskandar Beg Monshi. Tarikh-i Alamara-yi Abbasi / Ed. O. Efendiyev, N. Musalı. – Baku: Keçənlər, 2009.

8.Fayzullayev Farrux. Sources Reflecting Ubaydullah Khan's Campaigns in Khorasan // Web of Journals, Vol. 2, Issue 12, 2024. – pp. 148–156.

9.Fayzullayev Farrux. Ubaydullah Khan's Military Campaigns to Khorasan: Historical Sources and Their Analysis // Modern American Journal of Social Sciences and Humanities, Vol. 1, No. 7, 2025. – pp. 287–295.

10.Haider Mansura. Relations of Ubaidullah Khan with Persia (1510–1539) // Proceedings of the Indian History Congress, Vol. 32, 1970. – pp. 321–329.

11.Hasan Beg Rumlu. Ahsan ut-tawarikh / Trans. O. Efendiyev. – Kastamonu: Reçber, 2017.

12.Khwandamir Ghiyas al-Din. Habib us-siyar fi akhbar afrad bashar / Trans. J. Hazratqulov, I. Bekjonov. – Tashkent: Ozbekiston Milliy ensiklopediyasi, 2013.

13.Kılıç Nurten. Siyasi kültürdeki değişim: Şeybani han ve özbek siyasi insanları (1500–1510). – Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1999.

14.Najafli Tofiq. Azərbaycan Səfəvi imperiyasının Türkistan xanlıqları ilə siyasi əlaqələri. – Baku: Iel-print, 2021.

15.Nurkulova R. R. Ubaidullakhan is a Talented Army Leader // Web of Journals, Vol. 3, Issue 3, 2025. – pp. 180–184.

16.Ükten Selim Serkan. Buhara Hanlığı'nın askeri teşkilatı (1500–1868) / PhD dissertation. – Ankara: Ankara Üniversitesi, 2015.

Downloads

Published

2026-11-10