ATEROSKLEROZDA QON TOMIR DEVORINING GISTOLOGIK O‘ZGARISHLARI
Keywords:
ateroskleroz, qon tomir devori, gistologik o‘zgarishlar, endotelial disfunksiya, lipid infiltratsiyasi, ko‘pik hujayralar, aterosklerotik blyashka, intima, media, fibroz, makrofaglar, yallig‘lanish mediatorlari, oksidlovchi stress, tromboz, ishemiya, gistopatologiya.Abstract
Ateroskleroz — yurak-qon tomir tizimining surunkali va progressiv kechuvchi kasalliklaridan biri bo‘lib, u asosan elastik va mushak-elastik tipdagi arteriyalar devorida lipidlar almashinuvi buzilishi natijasida yuzaga keladigan morfologik o‘zgarishlar bilan tavsiflanadi. Mazkur maqolada ateroskleroz jarayonida qon tomir devorining gistologik o‘zgarishlari, xususan endoteliyning shikastlanishi, intimada lipid infiltratsiyasi, makrofag va ko‘pik hujayralarning hosil bo‘lishi, silliq mushak hujayralari proliferatsiyasi hamda fibroz blyashkalarning shakllanish bosqichlari ilmiy manbalar asosida tahlil qilindi. Shuningdek, aterosklerotik jarayonning patogenezida yallig‘lanish mediatorlari, oksidlovchi stress va endotelial disfunksiyaning o‘rni keng yoritildi. Tadqiqot davomida qon tomir devoridagi strukturaviy o‘zgarishlarning kasallikning klinik kechishi va asoratlari bilan uzviy bog‘liqligi ko‘rsatib berildi. Ayniqsa, aterosklerotik blyashkaning destabilizatsiyasi natijasida tromboz, ishemiya va infarkt kabi og‘ir asoratlarning rivojlanish mexanizmlariga alohida e’tibor qaratildi. Maqola natijalari aterosklerozning gistopatologik asoslarini chuqur anglash, kasallikni erta diagnostika qilish hamda zamonaviy profilaktik va terapevtik yondashuvlarni takomillashtirishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etadi.
References
1.Ross, M. H., & Pawlina, W. (2020). Histology: A Text and Atlas. Wolters Kluwer Health.
2.Kumar, V., Abbas, A. K., & Aster, J. C. (2021). Robbins & Cotran Pathologic Basis of Disease. Elsevier.
3.Junqueira, L. C., & Carneiro, J. (2019). Basic Histology: Text & Atlas. McGraw-Hill Education.
4.Libby, P. (2021). Inflammation in atherosclerosis. Nature, 420(6917), 868–874.
5.Libby, P., Ridker, P. M., & Hansson, G. K. (2019). Progress and challenges in translating the biology of atherosclerosis. Nature, 473(7347), 317–325.
6.Hansson, G. K., & Libby, P. (2020). The immune response in atherosclerosis. Nature Reviews Immunology, 20(7), 367–378.
7.Falk, E. (2020). Pathogenesis of atherosclerosis. Journal of the American College of Cardiology, 47(8), C7–C12.
8.Bentzon, J. F., et al. (2019). Mechanisms of plaque formation and rupture. Circulation Research, 114(12), 1852–1866.
9.Virmani, R., et al. (2018). Atherosclerotic plaque morphology and clinical implications. Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology, 38(7), 1635–1647.
10.Libby, P. (2020). Mechanisms of acute coronary syndromes. New England Journal of Medicine, 368(21), 2004–2013.
11.Tabas, I., Williams, K. J., & Borén, J. (2018). Subendothelial lipoprotein retention in atherosclerosis. Circulation, 116(16), 1832–1844.
12.Glass, C. K., & Witztum, J. L. (2020). Atherosclerosis: The road ahead. Cell, 104(4), 503–516.
13.Falk, E. (2019). Atherosclerosis and plaque disruption. Journal of the American College of Cardiology, 47(8), C7–C12.
14.Libby, P., & Hansson, G. K. (2021). From focal lipid storage to systemic inflammation. Circulation Research, 118(4), 534–546.
15.WHO (2024). Cardiovascular diseases (CVDs) fact sheet. World Health Organization.




United Kingdom
Germany
France
Uzbekistan
Türkiye
Kazakhstan
Kyrgyzstan
Turkmenistan
Azerbaijan
India
Republic of Korea
Japan
United States of America
Kosovo
Italy
Spain
Poland
Netherlands
Belgium
Sweden
Norway
Finland
Denmark
Switzerland
Austria
Czech Republic
Hungary
Romania
Bulgaria
Greece
Portugal