ATEROSKLEROZDA QON TOMIR DEVORINING GISTOLOGIK O‘ZGARISHLARI

Authors

  • Dustmurodova Sevinch Inom qizi. Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Boshqaruv va menejment fakutetining 1-bosqich talabalari[1,2,3] Author
  • Abdurashidova Dilbar Avaz qizi Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Boshqaruv va menejment fakutetining 1-bosqich talabalari[1,2,3] Author
  • Xasanova Laylo Yusufovna Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Boshqaruv va menejment fakutetining 1-bosqich talabalari[1,2,3] Author
  • Kurbonov Xurshed Rahmatulloyevich Ilmiy rahbar: Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Gistologiya, sitologiya va embriologiya kafedrasi assistenti, PhD. Samarqand, Uzbekistan Author

Keywords:

ateroskleroz, qon tomir devori, gistologik o‘zgarishlar, endotelial disfunksiya, lipid infiltratsiyasi, ko‘pik hujayralar, aterosklerotik blyashka, intima, media, fibroz, makrofaglar, yallig‘lanish mediatorlari, oksidlovchi stress, tromboz, ishemiya, gistopatologiya.

Abstract

Ateroskleroz — yurak-qon tomir tizimining surunkali va progressiv kechuvchi kasalliklaridan biri bo‘lib, u asosan elastik va mushak-elastik tipdagi arteriyalar devorida lipidlar almashinuvi buzilishi natijasida yuzaga keladigan morfologik o‘zgarishlar bilan tavsiflanadi. Mazkur maqolada ateroskleroz jarayonida qon tomir devorining gistologik o‘zgarishlari, xususan endoteliyning shikastlanishi, intimada lipid infiltratsiyasi, makrofag va ko‘pik hujayralarning hosil bo‘lishi, silliq mushak hujayralari proliferatsiyasi hamda fibroz blyashkalarning shakllanish bosqichlari ilmiy manbalar asosida tahlil qilindi. Shuningdek, aterosklerotik jarayonning patogenezida yallig‘lanish mediatorlari, oksidlovchi stress va endotelial disfunksiyaning o‘rni keng yoritildi. Tadqiqot davomida qon tomir devoridagi strukturaviy o‘zgarishlarning kasallikning klinik kechishi va asoratlari bilan uzviy bog‘liqligi ko‘rsatib berildi. Ayniqsa, aterosklerotik blyashkaning destabilizatsiyasi natijasida tromboz, ishemiya va infarkt kabi og‘ir asoratlarning rivojlanish mexanizmlariga alohida e’tibor qaratildi. Maqola natijalari aterosklerozning gistopatologik asoslarini chuqur anglash, kasallikni erta diagnostika qilish hamda zamonaviy profilaktik va terapevtik yondashuvlarni takomillashtirishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etadi.

References

1.Ross, M. H., & Pawlina, W. (2020). Histology: A Text and Atlas. Wolters Kluwer Health.

2.Kumar, V., Abbas, A. K., & Aster, J. C. (2021). Robbins & Cotran Pathologic Basis of Disease. Elsevier.

3.Junqueira, L. C., & Carneiro, J. (2019). Basic Histology: Text & Atlas. McGraw-Hill Education.

4.Libby, P. (2021). Inflammation in atherosclerosis. Nature, 420(6917), 868–874.

5.Libby, P., Ridker, P. M., & Hansson, G. K. (2019). Progress and challenges in translating the biology of atherosclerosis. Nature, 473(7347), 317–325.

6.Hansson, G. K., & Libby, P. (2020). The immune response in atherosclerosis. Nature Reviews Immunology, 20(7), 367–378.

7.Falk, E. (2020). Pathogenesis of atherosclerosis. Journal of the American College of Cardiology, 47(8), C7–C12.

8.Bentzon, J. F., et al. (2019). Mechanisms of plaque formation and rupture. Circulation Research, 114(12), 1852–1866.

9.Virmani, R., et al. (2018). Atherosclerotic plaque morphology and clinical implications. Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology, 38(7), 1635–1647.

10.Libby, P. (2020). Mechanisms of acute coronary syndromes. New England Journal of Medicine, 368(21), 2004–2013.

11.Tabas, I., Williams, K. J., & Borén, J. (2018). Subendothelial lipoprotein retention in atherosclerosis. Circulation, 116(16), 1832–1844.

12.Glass, C. K., & Witztum, J. L. (2020). Atherosclerosis: The road ahead. Cell, 104(4), 503–516.

13.Falk, E. (2019). Atherosclerosis and plaque disruption. Journal of the American College of Cardiology, 47(8), C7–C12.

14.Libby, P., & Hansson, G. K. (2021). From focal lipid storage to systemic inflammation. Circulation Research, 118(4), 534–546.

15.WHO (2024). Cardiovascular diseases (CVDs) fact sheet. World Health Organization.

Downloads

Published

2026-06-14