MUYNOQ TUMANIDA TURISTIK KLASTER YARATISH VA HUDUDNI IJTIMOIY-IQTISODIY RIVOJLANTIRISHNING INNOVATSION MEXANIZMLARI: RAQAMLASHTIRISH, TARIXIY XOTIRA VA EKO-VOLONTYORLIK
Keywords:
turistik klaster, Mo‘ynoq tumani, hududiy rivojlanish, raqamlashtirish, ekoturizm, tarixiy xotira, eko-volontyorlik, davlat boshqaruvi, Orolbo‘yi.Abstract
Mazkur maqolada Qoraqalpog‘iston Respublikasining Mo‘ynoq tumanida turistik klaster yaratish orqali hududning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishini ta’minlash imkoniyatlari tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi ekologik transformatsiyaga uchragan hududlarda turizmni rivojlantirishning zamonaviy boshqaruv mexanizmlarini aniqlash hamda raqamlashtirish, tarixiy xotira va eko-volontyorlikni birlashtiruvchi innovatsion modelni taklif etishdan iborat.
Maqolada turistik klaster konsepsiyasi hududiy rivojlanish vositasi sifatida tahlil qilinib, Mo‘ynoq hududining o‘ziga xos resurslari — Orolbo‘yi ekologik merosi, tarixiy-madaniy obyektlari va mahalliy hamjamiyat salohiyati asosida rivojlanish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda tizimli tahlil, qiyosiy tahlil va institutsional yondashuv usullaridan foydalanilgan.
Tadqiqot natijasida Mo‘ynoq hududi uchun “4T+G innovatsion turistik klaster modeli” taklif etildi. Mazkur model Tourism (turizm), Technology (raqamli texnologiyalar), Tradition (tarixiy xotira), Togetherness (hamjamiyat ishtiroki) va Governance (samarali davlat boshqaruvi) komponentlarining integratsiyasiga asoslanadi. Ushbu yondashuv turizmni faqat iqtisodiy faoliyat sifatida emas, balki hududiy rivojlanish, ekologik ongni shakllantirish va ijtimoiy faollikni oshirish mexanizmi sifatida ko‘rishga imkon beradi.
References
1.Porter M.E. Clusters and the New Economics of Competition // Harvard Business Review. – 1998. – Vol.76, No.6. – P.77–90.
2.Nordin S. Tourism Clustering & Innovation: Paths to Economic Growth and Development. – Östersund: European Tourism Research Institute, 2003.
3.UNWTO. Making Tourism More Sustainable: A Guide for Policy Makers. – Madrid: World Tourism Organization, 2005.
4.Buhalis D., Law R. Progress in Information Technology and Tourism Management: 20 Years On and 10 Years After the Internet — The State of eTourism Research // Tourism Management. – 2008. – Vol.29(4). – P.609–623.
5.Scheyvens R. Ecotourism and the Empowerment of Local Communities // Tourism Management. – 1999. – Vol.20(2). – P.245–249.
6.Weaver D. Sustainable Tourism: Theory and Practice. – Oxford: Butterworth-Heinemann, 2006.
7.Hall C.M. Tourism Planning: Policies, Processes and Relationships. – Harlow: Pearson Education, 2008.
8.OECD. OECD Tourism Trends and Policies 2024. – Paris: OECD Publishing, 2024.
9.World Bank. Supporting Sustainable and Inclusive Tourism Development. – Washington, DC: World Bank Publications.
10.United Nations Development Programme (UNDP). The Aral Sea Region: Sustainable Development and Environmental Initiatives. – UNDP Uzbekistan Publications.
11.United Nations. The Aral Sea Crisis and Regional Sustainable Development Initiatives. – United Nations Publications.
12.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining turizm sohasini rivojlantirishga oid farmon va qarorlari. – Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi: Lex.uz.
13.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Orolbo‘yi hududini ekologik va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishga oid hujjatlari. – Lex.uz.
14.O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Turizm va hududiy rivojlanish bo‘yicha statistik ma’lumotlar.
15.World Tourism Organization. International Recommendations for Tourism Statistics. – Madrid: UNWTO, 2008.




United Kingdom
Germany
France
Uzbekistan
Türkiye
Kazakhstan
Kyrgyzstan
Turkmenistan
Azerbaijan
India
Republic of Korea
Japan
United States of America
Kosovo
Italy
Spain
Poland
Netherlands
Belgium
Sweden
Norway
Finland
Denmark
Switzerland
Austria
Czech Republic
Hungary
Romania
Bulgaria
Greece
Portugal