IJTIMOIY O‘ZGARISHLAR DAVRIDA IJTIMOIY XODIMLAR MEHNAT XAVFSIZLIGI: MUAMMOLAR, XAVFLAR VA SIYOSIY-HUQUQIY YECHIMLAR

Authors

  • Tursunova Zilolaxon Erkinboy qizi O‘zbekiston respublikasi prezidenti huzuridagi davlat siyosati va boshqaruvi akademiyasi "Kelajak liderlari" qayta tayyorlash dasturi tinglovchisi Author

Keywords:

ijtimoiy xodim, mehnat xavfsizligi, kasbiy xavf, psixososial xavf, kasbiy kuyish, ijtimoiy siyosat, mehnatni muhofaza qilish, davlat boshqaruvi, ijtimoiy xizmatlar, risklarni boshqarish.

Abstract

Mazkur maqolada zamonaviy ijtimoiy transformatsiya sharoitida ijtimoiy xodimlarning mehnat xavfsizligini ta'minlash masalalari davlat siyosati va boshqaruvi nuqtayi nazaridan kompleks tahlil qilinadi. So'nggi yillarda demografik o'zgarishlar, urbanizatsiya, raqamlashtirish, migratsiya jarayonlari, pandemiyadan keyingi ijtimoiy muammolar hamda aholining ijtimoiy himoyaga bo'lgan ehtiyojining ortishi ijtimoiy xodimlar zimmasiga yangi vazifalarni yuklamoqda. Natijada kasbiy stress, emotsional zo'riqish, zo'ravonlik xavfi, biologik va epidemiologik tahdidlar, ish yuklamasining ortishi hamda psixologik kuyish kabi omillar mehnat xavfsizligining muhim tarkibiy qismlariga aylanmoqda.

Maqolada Xalqaro mehnat tashkiloti (ILO), Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti (WHO), Xalqaro ijtimoiy ishchilar federatsiyasi (IFSW) tavsiyalari hamda O'zbekiston Respublikasining mehnatni muhofaza qilish va ijtimoiy xizmatlar sohasidagi normativ-huquqiy bazasi o'zaro qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida tizimli tahlil, komparativ-huquqiy tahlil, institutsional yondashuv hamda kontent-tahlil metodlaridan foydalanildi.

References

1.International Labour Organization. Occupational Safety and Health Convention, 1981 (No. 155). Geneva: ILO, 1981. O‘zbekiston 2024-yilda ushbu konvensiyani ratifikatsiya qilgan. (Normlex)

2.International Labour Organization. Promotional Framework for Occupational Safety and Health Convention, 2006 (No. 187). Geneva: ILO, 2006.

3.International Labour Organization. Violence and Harassment Convention, 2019 (No. 190). Geneva: ILO, 2019.

4.World Health Organization. WHO Guidelines on Mental Health at Work. Geneva: World Health Organization, 2022.

5.World Health Organization; International Labour Organization. Mental Health at Work: Policy Brief. Geneva: WHO; ILO, 2022.

6.International Federation of Social Workers. Global Definition of Social Work. Melbourne: IFSW, 2014.

7.International Federation of Social Workers. Global Social Work Statement of Ethical Principles. Rheinfelden: IFSW, 2018.

8.International Organization for Standardization. ISO 45001:2018 Occupational Health and Safety Management Systems — Requirements with Guidance for Use. Geneva: ISO, 2018. Standart 2024-yilda qayta ko‘rib chiqilib, amalda qolgan. (ISO)

9.Maslach C., Jackson S. E., Leiter M. P. Maslach Burnout Inventory Manual. 4th ed. Menlo Park, CA: Mind Garden, 2018.

10.The Truth About Burnout. San Francisco: Jossey-Bass, 1997.

11.World Health Organization. International Classification of Diseases 11th Revision (ICD-11). Geneva: WHO, 2019.

12.European Agency for Safety and Health at Work. European Survey of Enterprises on New and Emerging Risks (ESENER). Luxembourg: Publications Office of the European Union.

13.European Agency for Safety and Health at Work. Psychosocial Risks and Stress at Work. Luxembourg: EU-OSHA.

14.O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. – Toshkent, 2023.

15.O‘zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi. – Yangi tahrir. – Toshkent, 2022.

16.O‘zbekiston Respublikasining "Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risida"gi Qonuni (1993-yil 6-may, keyingi o‘zgartirish va qo‘shimchalar bilan). Ushbu qonun O‘zbekistonning mehnatni muhofaza qilish tizimining asosiy huquqiy manbalaridan biridir. (wwwex.ilo.org)

17.O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi faoliyatiga oid amaldagi normativ-huquqiy hujjatlar.

18.International Labour Organization. Safety and Health at Work. Geneva: ILO. (Международная организация труда)

19.World Health Organization. Mental Health at Work. Fact Sheet. Geneva: WHO.

20.International Labour Organization. Safe and Healthy Working Environment: A Fundamental Principle and Right at Work. Geneva: ILO.

Downloads

Published

2026-07-17