O‘SMIRLARDA KIBERQURBONLIKKA MOYILLIKNING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK DETERMINANTLARI: ADAPTATSIYA, EMOTSIONAL HOLAT VA EMOTSIONAL INTELLEKT OMILLARINING KORRELYATSION TAHLILI

Authors

  • Amonxonova Yanglishxon Abduazizxon qizi Jizzax davlat pedagogika universiteti, Psixologiya kafedrasi stajyor-o‘qituvchisi Author

Keywords:

kiberqurbonlik, kiberbulling, ijtimoiy-psixologik moslashuv, xavotirlanish, depressiya, emotsional intellekt, o‘zini o‘zi undash, o‘smirlar psixologiyasi.

Abstract

Maqolada o‘smirlarning kiberqurbonlikka moyilligi hamda kiberbullingdagi agressiv va viktim xatti-harakatlarining ijtimoiy-psixologik moslashuv, emotsional holat (xavotirlanish, depressiya) va emotsional intellekt ko‘rsatkichlari bilan korrelyatsion bog‘liqligini aniqlashga qaratilgan empirik tadqiqot natijalari taqdim etilgan. Tadqiqotda 500 nafar o‘smir ishtirok etgan. Natijalar kiberqurbonlikka moyillikning eng yuqori bog‘lanishlarini dezadaptatsiya, boshqarish ehtiyoji, ichki nazorat, shaxsiy xavotirlanish hamda shaxslararo hissiy ishonch ko‘rsatkichlarida namoyon qilishini, o‘zini o‘zi undash va emotsional o‘zini boshqarish esa barqaror himoya resurslari sifatida namoyon bo‘lishini ko‘rsatdi. Olingan natijalar kiberbullingni statik "agressor-qurbon" dixotomiyasi emas, balki dinamik, o‘zaro ta'sirlashuvchi psixologik mexanizmlar tizimi sifatida talqin qilish zarurligini asoslaydi.

References

1.Tokunaga, R.S. Following you home from school: A critical review and synthesis of research on cyberbullying victimization // Computers in Human Behavior, 2010. – Vol. 26, № 3. – P. 277-287.

2.Guo, S. A meta-analysis of the predictors of cyberbullying perpetration and victimization // Psychology in the Schools, 2016. – Vol. 53, № 4. – P. 432-453.

3.Zych, I., Ortega-Ruiz, R., Del Rey, R. Systematic review of theoretical studies on bullying and cyberbullying // Aggression and Violent Behavior, 2015. – Vol. 23. – P. 1-21.

4.Rogers, C.R., Diamond, R.F. Psychotherapy and Personality Change: Coordinated Research Studies in the Client-Centered Approach. – Chicago: University of Chicago Press, 1954.

5.Spielberger, C.D. Manual for the State-Trait Anxiety Inventory (STAI). – Palo Alto, CA: Consulting Psychologists Press, 1983.

6.Zung, W.W.K. A Self-Rating Depression Scale // Archives of General Psychiatry, 1965. – Vol. 12, № 1. – P. 63-70.

7.Amonxonova Y.A. O‘smirlarda kiberbullingga moyillikni belgilovchi xavf va himoya omillari // Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya to‘plami, 2026.

8.Hall, N. Emotional Intelligence Test (adapted by E.P. Ilyin) // Ilyin E.P. Emotions and Feelings. – St. Petersburg: Piter, 2001.

9.Topcu, C., Erdur-Baker, Ö. The Revised Cyber Bullying Inventory (RCBI): validity and reliability studies // Procedia – Social and Behavioral Sciences, 2010. – Vol. 5. – P. 660-664.

Downloads

Published

2026-09-21