YASHIL INFRATUZILMANING SHAHAR HAVOSIDAGI (PM) ZARRALARINI KAMAYTIRISHDAGI ROLI

Authors

  • G‘.A.Nazarov Toshkent davlat agrar universiteti dotsenti Author

Keywords:

Yashil infratuzilma, PM₂.₅, PM₁₀, shahar havosi, atmosfera ifloslanishi, ekologik samaradorlik, vegetatsiya qoplami, landshaft dizayni, urban ekologiya, mikroiqlim, havo sifati, barqaror rivojlanish.

Abstract

 Yashil infratuzilmaning shahar havosidagi PM₂.₅ va PM₁₀ zarrachalarini kamaytirishdagi samaradorligi o‘rganildi. Natijalarga ko‘ra, yashil hududlar PM darajasini o‘rtacha 15–35%, optimal sharoitlarda esa 40% gacha kamaytiradi. Samaradorlik landshaft dizayni, o‘simlik turlari va urban sharoitlarga bog‘liqligi aniqlanib, shahar ekologiyasini yaxshilash uchun ilmiy asoslar shakllantirildi.

References

1.World Health Organization. (2021). WHO global air quality guidelines: Particulate matter (PM₂.₅ and PM₁₀), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon monoxide. Geneva: World Health Organization. 360 p.

2.Abdullayev, B.B. (2023). Toshkent shahrida yashil hududlarning mikroiqlimga ta’siri. Ilmiy maqolalar to‘plami, Toshkent, 55–62-betlar.

3.Karimov, A.K., & Xodjayeva, D.M. (2021). O‘zbekiston shaharlarida havo ifloslanishi va uni kamaytirish yo‘llari. Ekologiya jurnali, №3, 45–52-betlar.

4.Nosirov, N.B., & Samiyev, L.N. (2023). Toshkent shahrida PM₂.₅ va PM₁₀ mayda dispers zarralar bilan ifloslanish holatining tahlili. Sanoatda raqamli texnologiyalar jurnali, 1–12-betlar.

5.O‘zbekiston Milliy universiteti. (2022). Shahar ekologiyasi va urban landshaftlar bo‘yicha o‘quv qo‘llanma. Toshkent: O‘zMU nashriyoti. 210 b.

6.O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi. (2023). Atmosfera havosi sifati monitoringi bo‘yicha yillik hisobot – 2023. Toshkent. 120 b.

7.O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish vazirligi. (2022). O‘zbekistonda atmosfera havosining ifloslanish holati va uni kamaytirish choralari. Toshkent. 98 b.

8.Tuxtamuratova, D.D. (2023). O‘zbekiston Respublikasida atmosfera havosining holati va uning musaffoligini saqlash chora-tadbirlari. Ilmiy tadqiqotlar jurnali, 33–40-betlar.

Downloads

Published

2026-09-25