O‘TKIR APPENDITSITDA LAPAROSKOPIK JARROHLIKDAN KEYINGI ASORATLARNI KAMAYTIRISHNING ZAMONAVIY USULLARI
Keywords:
o‘tkir appenditsit, laparoskopik appendektomiya, jarrohlikdan keyingi asoratlar, qorin bo‘shlig‘i infeksiyasi, yara infeksiyasi, qorin bo‘shlig‘i absessi, antibiotik davolash, drenaj, erta mobilizatsiya, enteral ovqatlantirish.Abstract
O‘tkir appenditsit shoshilinch abdominal jarrohlik amaliyotida eng ko‘p uchraydigan kasalliklardan biri bo‘lib, laparoskopik appendektomiya hozirgi vaqtda uning jarrohlik davolashida keng qo‘llaniladigan usul hisoblanadi. Laparoskopik yondashuv jarrohlik jarohatining kichikligi, operatsiyadan keyingi og‘riqning nisbatan kamligi, bemorning erta faollashishi va shifoxonada qolish muddatining qisqarishi bilan tavsiflanadi. Shu bilan birga, ayniqsa perforatsiyalangan, gangrenoz yoki peritonit bilan kechuvchi appenditsitda jarrohlikdan keyingi qorin bo‘shlig‘i infeksiyasi, yara infeksiyasi, qorin bo‘shlig‘idagi yiringli o‘choq, ichak faoliyatining vaqtincha susayishi, qon ketishi va boshqa asoratlar kuzatilishi mumkin.
Mazkur maqolada o‘tkir appenditsitda laparoskopik appendektomiyadan keyingi asoratlarning asosiy sabablari hamda ularni kamaytirishning zamonaviy usullari tahlil qilindi. Jarrohlik vaqtida yallig‘langan to‘qimalarga ehtiyotkor munosabatda bo‘lish, appendiks qoldig‘ini ishonchli yopish, qorin bo‘shlig‘ining yetarli sanatsiyasi, drenajni faqat ko‘rsatma mavjud bo‘lganda qo‘llash, perioperativ antibakterial davolashni to‘g‘ri tashkil etish, og‘riqni multimodal nazorat qilish, erta enteral ovqatlantirish va bemorni erta harakatlantirish muhim profilaktik choralar sifatida ko‘rib chiqildi. Zamonaviy jarrohlikdan keyingi tiklanishni tezlashtirish tamoyillarining laparoskopik appendektomiyada qo‘llanishi og‘riqni kamaytirishi, ichak faoliyatining tezroq tiklanishi va shifoxonada qolish muddatini qisqartirishi mumkin.
References
1.1.Kumar S. S., Collings A. T., Lamm R. va boshqalar. Guideline for the Diagnosis and Treatment of Appendicitis. Surgical Endoscopy.
2.World Society of Emergency Surgery. Diagnosis and Treatment of Acute Appendicitis Edition of the World Society of Emergency Surgery Jerusalem Guidelines.
3.Sartelli M., Baiocchi G. L., Di Saverio S. va boshqalar. Prospective Observational Study on Acute Appendicitis Worldwide. World Journal of Emergency Surgery.
4.Di Saverio S., Podda M., De Simone B. va boshqalar. Diagnosis and Treatment of Acute Appendicitis: 2020 Update of the World Society of Emergency Surgery Jerusalem Guidelines. World Journal of Emergency Surgery.
5.Bhangu A., Søreide K., Di Saverio S., Assarsson J. H., Drake F. T. Acute Appendicitis: Modern Understanding of Pathogenesis, Diagnosis, and Management. The Lancet. Gorter R. R., Eker H. H, Gorter-Stam M. A. W. va boshqalar. Diagnosis and Management of Acute Appendicitis. International Journal of Surgery.
6.Jaschinski T., Mosch C. G, Eikermann M., Neugebauer E. A. M., Sauerland S. Laparoscopic versus Open Surgery for Suspected Appendicitis. Cochrane Database of Systematic Reviews. Sallinen V, Akl E. A., You J. J. va boshqalar. Meta-analysis of Antibiotics versus Appendicectomy for Non-perforated Acute Appendicitis. British Journal of Surgery. Gea González M. va boshqalar. Enhanced Recovery after Surgery Protocol Allows Ambulatory Laparoscopic Appendectomy in Uncomplicated Acute Appendicitis: A Prospective, Randomized Trial. World Journal of Surgery.
7.Evaluation of Enhanced Recovery after Surgery Program Components Implemented in Laparoscopic Appendectomy: Prospective Randomized Clinical Study. Scientific.
8.Taguchi Y. va boshqalar. Laparoscopic versus Open Surgery for Complicated Appendicitis in Adults: A Randomized Controlled Trial. Surgical Endoscopy.
9.Outpatient Management of Acute Uncomplicated Appendicitis after Laparoscopic Appendectomy: A Randomized Controlled Trial. Annals of Surgery.
10.Toshmatov O. A. Apenditsit kasalligi haqida siz bilgan va bilmagan ma’lumotlar. Ilm fan taraqqiyotida raqamli iqtisodiyot va zamonaviy ta’limning o‘rni hamda rivojlanish omillari ilmiy maqolalar to‘plami.
11.Abidov O‘. O. Keksa aholida o‘tkir appenditsit: klinik xususiyatlari, diagnostikasi va davolash usullari. Tadqiqotlar ilmiy jurnali.
12.Turg‘unova D., Ezozkhanova S. Acute Appendicitis: Diagnosis and Surgical Treatment. Journal of Multidisciplinary Sciences and Innovations.
13.Laparoskopik appendektomiya usullari. O‘zbekiston elektron ta’lim va kutubxona materiallari. Laparoskopik appendektomiyaning operatsion texnikasi va appendiks asosi hamda tutqichini ishlash usullari yoritilgan.
14.Jarrohlik kasalliklari bo‘yicha o‘quv-uslubiy materiallar. O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimining elektron kutubxona fondi. O‘tkir appenditsit va laparoskopik appendektomiya bo‘yicha o‘quv materiallari.
15.Ergashev U. Xirurgik kasalliklar. Toshkent: O‘zkitobsavdonashriyoti, E-library
16.Kurbaniyazov Z. B., Raxmanov Q. E. Xirurgik kasalliklar. E-library SamMU
17.Karimov Sh. I. Xirurgik kasalliklar. Tibbiyot institutlari talabalari uchun o‘quv qo‘llanma. Unda o‘tkir appenditsit alohida bob sifatida berilgan.
18.Oripov O‘., Karimov Sh. N. Umumiy xirurgiya.
19.Toshmatov O. A. Apenditsit kasalligi haqida siz bilgan va bilmagan ma’lumotlar. Ilm fan taraqqiyotida raqamli iqtisodiyot va zamonaviy ta’limning o‘rni hamda rivojlanish omillari ilmiy maqolalar to‘plami.
20.Abidov O‘. O. Keksa aholida o‘tkir appenditsit: klinik xususiyatlari, diagnostikasi va davolash usullari. Tadqiqotlar ilmiy jurnali.
21.Kamolov S. J., Mavlyanov F. Sh., Yangiev B. A. Comparative analysis of the postoperative period in patients with acute appendicitis. Journal of Biomedicine and Practice – Biomeditsina va amaliyot
22.Qurbonov M. M., Gulmurotova D. Sh., Muzaffarov O. M., Anvarov M. O. O‘tkir appenditsit etiologiyasi va samarali davolash chora-tadbirlari. Gumanitar va tabiiy fanlar jurnali.
23.Turg‘unova D., Ezozkhanova S. Acute appendicitis: diagnosis and surgical treatment. Journal of Multidisciplinary Sciences and Innovations.
24.Negmatov J. O‘tkir peritonitni davolashning limfotik prinsiplari. Перспективы развития медицины. Toshkent pediatriya tibbiyot instituti, Umumiy xirurgiya kafedrasi.
25.Suyunova M., Zyparov K. F. Yiringli peritonitni kelib chiqishi va davolash usullari. Перспективы развития медицины. Toshkent pediatriya tibbiyot instituti, Umumiy xirurgiya kafedrasi
26.Urokov Sh. T., Obidov U. O., Khudaybergenov Sh. O. Acute appendicitis in patients with liver cirrhosis: epidemiology, pathogenesis and clinical features. Gumanitar va tabiiy fanlar jurnali.
27.Xadjibaev A. M., Rizaev J. A. Shoshilinch tibbiy yordam ko‘rsatish tizimini modernizatsiyalash. Toshkent: Abu Ali ibn Sino, 2022. — 480 bet. Ushbu bibliografik ma’lumot O‘zbekistonda chop etilgan appenditsit bo‘yicha ilmiy maqola bibliografiyasida ham keltirilgan.
28.Nazirov F. G., Akilov X. A. O‘tkir qorin xirurgiyasida diagnostika va davolash standartlari.
Misharev S. D., Shodmonov A. K. Laparoskopik xirurgiyaning istiqbollari.




United Kingdom
Germany
France
Uzbekistan
Türkiye
Kazakhstan
Kyrgyzstan
Turkmenistan
Azerbaijan
India
Republic of Korea
Japan
United States of America
Kosovo
Italy
Spain
Poland
Netherlands
Belgium
Sweden
Norway
Finland
Denmark
Switzerland
Austria
Czech Republic
Hungary
Romania
Bulgaria
Greece
Portugal